Pomniki i fontanny

Kardynał Kominek

Brązowa figura kardynała Bolesława Kominka stoi na Wyspie Piasek, obok Mostu Tumskiego, przed kościołem Najświętszej Marii Panny na Piasku. Odsłonięto ją 3 grudnia 2005 roku, czterdzieści lat po orędziu biskupów polskich do biskupów niemieckich, a jej autorem jest rzeźbiarz Sławoj Ostrowski.

Warto przeczytać napis na płycie przed figurą. Inskrypcja, po polsku i po niemiecku, to zdanie z tego orędzia: przebaczamy i prosimy o przebaczenie.

Rynek

Także na stronie Rynek.

Pręgierz. Pręgierz to słup, do którego przywiązywano skazanych. Ten przy Ratuszu postawiono w 1492 roku w miejscu wcześniejszego pręgierza z drewna, a oryginał wieńczyła figura kata z mieczem i pękiem rózg, zwana Rolandem. Został zniszczony w 1945 roku; to, co stoi tam dziś, jest kopią ustawioną w 1985 roku. Wrocławianie traktują go jako miejsce spotkań.

Pomnik Fredry. Brązowy posąg dramatopisarza Aleksandra Fredry dłuta Leonarda Marconiego powstał dla placu Akademickiego we Lwowie i tam został odsłonięty w 1897 roku. Przedstawia go siedzącego, z piórem w prawej ręce. Po wojnie trafił do Wrocławia, tak jak Panorama: zdemontowany we Lwowie, przechowywany przez pewien czas w Wilanowie pod Warszawą, dotarł na Rynek 27 kwietnia 1956 roku i został odsłonięty 15 lipca tego roku, w osiemdziesiątą rocznicę śmierci Fredry.

Stoi w południowej części Rynku, przed Ratuszem, w miejscu, gdzie stał konny pomnik króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III, dopóki nie usunięto go tuż po wojnie.

Pióro nie zostaje w jego dłoni. Miasto wymienia je średnio ponad dwanaście razy w roku; nowe pióro to replika z żywicy, a jej wykonanie i zamontowanie kosztuje około 600 zł.

Fontanna Zdrój. Na placu Gołębim, w zachodniej części Rynku, stoi fontanna z tafli szkła. Zaprojektował ją rzeźbiarz Alojzy Gryt, a postawiono ją w 2001 roku. Nazwa Zdrój to także miejski żart z Bogdana Zdrojewskiego, prezydenta miasta w czasie, gdy budowano fontannę.

Zrób to sam

Także na stronie Jaś i Małgosia.

Na ścianie Jasia zwróconej ku kościołowi św. Elżbiety, na którą większość przechodzących pod łukiem nigdy nie patrzy, jest płyta z piaskowca: pusty krzyż, z lewej, osobno, stojąca postać Chrystusa z uniesionymi rękami, z prawej wiszący młotek, obok trzy gwoździe. Na mosiężnym pasku u dołu widnieje napis ZRÓB TO SAM · DO IT YOURSELF. Tym dziełem jest właśnie to zaproszenie.

Jej autorem jest Eugeniusz Get-Stankiewicz (1942–2011), grafik, który w tym domu mieszkał i pracował; wmurowano ją tam w maju 1997 roku. To kamienna kopia pracy, którą wykonał w 1976 roku ze sklejki, płótna, krzyża, młotka, gwoździ i figurki Jezusa, o wymiarach 93 na 65 centymetrów, należącej do Muzeum Narodowego.

Rzeźbiona głowa na frontowej, ulicznej ścianie tego samego domu to inna jego praca: autoportret.

Stare Miasto i fosa

Amor na Pegazie

Skrzydlaty Amor jedzie na Pegazie na wysokim kamiennym cokole w głębi Ogrodu Staromiejskiego, przy parku wzdłuż fosy. Wykonał go w brązie Theodor von Gosen, a stoi tu od 1914 roku. Warto przyjrzeć się dłoni Amora: nie trzyma łuku.

Chłopiec z łabędziem

Także na stronie park Kopernika.

W tym samym ogrodzie stoi fontanna z chłopcem z łabędziem, będąca rekonstrukcją.

Pomnik Kopernika

Także na stronie park Kopernika.

Stoi na wybrukowanym placu tuż za wschodnim wejściem do parku, u zbiegu ulic Wierzbowej i Księdza Piotra Skargi — nie w parku, choć park nosi jego imię. Nie jest to zwykły posąg: to zwężająca się ku górze stela z wyrzeźbionymi okręgami układu heliocentrycznego, zwieńczona stylizowaną głową astronoma. Wykonał go Leon Podsiadły, a postawiono go w 1974 roku na pięćsetną rocznicę urodzin Kopernika, z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Wrocławia i towarzystwa miłośników astronomii.

Sprawdzono 7 października 2026 W 1977 roku na cokole umieszczono tablicę z brązu z napisem Wrocławianie Mikołajowi Kopernikowi. Miasto podało, że tablicę zdjęto i że nie zdecydowano, czy wróci na miejsce, a Zarząd Zieleni Miejskiej zlecił wykonanie dokumentacji konserwatorskiej pomnika. Co jest dziś na cokole, tego ta strona nie wie.

Walka i Zwycięstwo

Fontanna na placu Jana Pawła II, przy Promenadzie Staromiejskiej wzdłuż fosy, pochodzi z 1905 roku; zaprojektowali ją architekt Bernard Sehring i rzeźbiarz Ernst Seger. Zamówił ją komitet pomnika Bismarcka, który już nie istnieje.

Nieckę flankują dwie rzeźby. Na jednej młody mężczyzna walczy z lwem, na drugiej siedzi na nim jako zwycięzca. Figury zostały uszkodzone w czasie wojny i odrestaurowane w 1955 roku. Fontanna jest w rejestrze zabytków od 1980 roku, a po zmroku jest oświetlona.

Bolesław Chrobry

Także na stronie Renoma.

Tam, gdzie Świdnicka przecina fosę, u wejścia na Promenadę Staromiejską jedzie konno król z brązu. To Bolesław Chrobry, pierwszy koronowany władca Polski; pomnik odsłonięto 15 września 2007 roku. Wykonało go troje rzeźbiarzy: Dorota Korzeniewska, Grażyna Jaskierska-Albrzykowska i Maciej Albrzykowski. Razem z cokołem ma około dziesięciu metrów wysokości.

W prawej ręce trzyma włócznię św. Maurycego. Koń jest dla niego celowo mały — wzorowano go na leśnym tarpanie, który żył na ziemiach pierwszych Piastów, a kroniki zapamiętały Chrobrego jako mężczyznę tęgiego. Brązowy pas wokół cokołu to rok 1000 i zjazd gnieźnieński: Otton III wręczający włócznię, Chrobry oddający w zamian urnę z prochami św. Wojciecha, a na drugiej ścianie ptolemejska mapa Europy z naniesionymi współczesnymi granicami. Napis jest w trzech językach, w których rządzono tym miastem — polskim, niemieckim i czeskim.

Stoi w miejscu, gdzie stał konny pomnik cesarza Wilhelma I, dopóki nie obalono go 21 października 1945 roku. Cokół pod nim nie jest dawnym cokołem: zbudowano go od nowa w latach 2006–2007, po zakończeniu prac archeologów. Przez sześćdziesiąt lat pomiędzy w tym miejscu był klomb i plastikowa róża na ceglanym postumencie.