Historia

Tysiąc lat nad Odrą, pod rządami Piastów, Czech, Habsburgów, Prus, Niemiec i Polski. Kolor linii pokazuje, kto sprawował władzę.

Miasto, po kolei

  1. ok. 1000

    Polska Piastów

    Biskupstwo na wyspie

    Na Ostrowie Tumskim, wyspie na Odrze, stał piastowski gród. W 1000 roku, podczas zjazdu gnieźnieńskiego, założono tu biskupstwo podległe nowemu arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu. Od tamtej pory w tym miejscu stoi katedra.

  2. 1241

    Polska Piastów

    Mongołowie

    W obliczu najazdu mongolskiego miasto zostało na rozkaz księcia opuszczone i spalone, a jego mieszkańcy schronili się w grodzie.

  3. 1241–1261

    Polska Piastów

    Ponownie lokowane, potem z własnym prawem

    Miasto zostało ponownie lokowane w 1241 lub 1242 roku i z tego nowego układu pochodzi Rynek. Dwadzieścia lat później, w 1261 roku, przyjęło prawo magdeburskie, a wraz z nim prawo do samorządu.

  4. 1335

    Czechy

    W Koronie Czeskiej

    Od 1335 roku miasto i jego księstwo znajdowały się pod zwierzchnictwem czeskim i dzieliły polityczne losy Śląska.

  5. 1526

    Habsburgowie

    Pod władzą Habsburgów

    W 1526 roku Wrocław wraz z resztą Śląska przeszedł pod władzę Habsburgów. Przez dwa stulecia rządzono nim z Wiednia.

  6. 1741

    Prusy

    Prusy zajmują Śląsk

    Prusy zajęły miasto w pierwszej wojnie śląskiej: w 1741 roku, a formalnie od 1742 roku. Jako Breslau stało się stolicą pruskiej prowincji Śląsk, a później częścią Niemiec.

    Ręcznie kolorowany plan miasta otoczonego murami z lotu ptaka z lat 1742–1750, z płynącą przez nie Odrą i jej wyspami, narysowany przez Friedricha Bernharda Wernera.

    Breslau z lotu ptaka, zanim ktokolwiek umiał latać: miasto otoczone murami na obu brzegach Odry, z jej wyspami, narysowane przez Friedricha Bernharda Wernera w latach 1742–1750, w pierwszych latach rządów pruskich.

    Friedrich Bernhard Werner Wikimedia Commons Domena publiczna

  7. 1806–1807

    Prusy, pod okupacją francuską

    Oblężenie i rozbiórka murów

    Wojska francuskie pod dowództwem Hieronima Bonapartego oblegały miasto od końca 1806 roku, a 5 stycznia 1807 roku skapitulowało. Napoleon nakazał następnie zburzyć większość śląskich twierdz, by osłabić Prusy na przyszłość. Wrocławskie fortyfikacje rozebrano, a miasto zaczęło się rozrastać poza linię, w której dotąd je zamykały.

    Sztychowany plan miasta otoczonego gwiaździstymi bastionami i umocnieniami wodnymi, z bastionami ponumerowanymi i wymienionymi na marginesie.

    Miasto jako twierdza w czasie francuskiego oblężenia z lat 1806–07. Pierścień bastionów i dzieł zewnętrznych jest ponumerowany od I do XXI, a ich nazwy wymieniono na prawym marginesie — Schießwerder, Oder-Kronwerk, Mühlberg-Schanze, Hunde-Bastion, Zwinger-Bastion i pozostałe. To te umocnienia Napoleon kazał zburzyć w 1807 roku.

    Gustav Höcker Wikimedia Commons Domena publiczna

  8. 1811

    Prusy

    Jeden uniwersytet z dwóch

    Katolicką wrocławską Leopoldinę i protestancką Viadrinę, przeniesioną z Frankfurtu nad Odrą, połączono w jeden uniwersytet państwowy — poprzednika Uniwersytetu Wrocławskiego.

  9. 1813

    Prusy

    Breslau wzywa Prusy do broni

    Fryderyk Wilhelm III schronił się tu w styczniu 1813 roku, ponieważ w mieście nie było Francuzów, i to z Wrocławia 17 marca wydał odezwę An Mein Volk, wzywającą Prusaków, Ślązaków i innych do powstania przeciw Napoleonowi.

  10. 1945

    Niemcy

    Festung Breslau

    Miasto ponownie ufortyfikowano i broniono jako twierdzy. Od lutego było oblężone, a pozostałe siły niemieckie zostały pokonane w maju. Znaczna jego część legła w gruzach. Okrągły schron przeciwlotniczy z 1942 roku na placu Strzegomskim służył jako szpital; dziś mieści się w nim Muzeum Współczesne Wrocław.

    Zniszczone kamienice w Rynku w 1947 roku, z wypalonymi wyższymi piętrami, przechodzącymi ludźmi i wypalonym budynkiem na rogu.

    Fot. Bogdan Celichowski. Wikimedia Commons CC BY 3.0

    Pocztówka z 1946 roku z podpisem „Wrocław oskarża: Fragment Uniwersytetu”, przedstawiająca zniszczony budynek uniwersytetu przy pustej ulicy, z poczerniałym kamieniem i napisem namalowanym na murze na wysokości ulicy.

    Pocztówka wydrukowana we Wrocławiu w 1946 roku, z podpisem Wrocław oskarża: Fragment Uniwersytetu. Seria została wydana, aby udokumentować to, co pozostawiło oblężenie.

    National Library of Poland Wikimedia Commons Domena publiczna oryginał

  11. 1945–1948

    Polska

    Zmienia się miasto i niemal wszyscy jego mieszkańcy

    W sierpniu 1945 roku Wrocław stał się częścią Polski. Jego niemieccy mieszkańcy uciekli lub zostali wysiedleni w kolejnych latach, a ludność wymieniła się niemal całkowicie. Wielu przybyszów pochodziło ze Lwowa, dziś na Ukrainie.

    Robotnicy ręcznie uprzątający gruz obok ciężarówki i spychacza na oczyszczonym placu, z wypalonymi budynkami i uszkodzoną wieżą w tle.

    Uprzątanie gruzu ręcznie, ciężarówką i spychaczem. Znaczną część cegły odzyskanej z wrocławskich ruin wysłano na wschód do odbudowy Warszawy.

    Wojskowa Agencja Fotograficzna Wikimedia Commons Domena publiczna

  12. 1946–1985

    Polska

    Co przybyło z nimi na zachód

    Ossolineum, założone we Lwowie w 1817 roku, odtworzono tu wraz z częścią jego zbiorów. Panorama Racławicka trafiła tu w 1946 roku, a udostępniono ją zwiedzającym w 1985 roku.

    Ceglany gotycki kościół bez dachu, wypalony po wojnie, z pustymi oknami i młodym drzewem rosnącym przed nim, przed odbudową.

    H.Z. Wikimedia Commons Domena publiczna

  13. Czerwiec 1997

    Polska

    Kongres Eucharystyczny

    W mieście odbył się 46. Międzynarodowy Kongres Eucharystyczny, a Jan Paweł II odprawił tu 1 czerwca mszę na jego zakończenie.

  14. Lipiec 1997

    Polska

    Powódź

    Miesiąc później Odra zalała miasto. W Polsce pamięta się ją jako powódź tysiąclecia.

    Zalane podwórze między kamienicami w lipcu 1997 roku, zaparkowane samochody zanurzone po dachy w brunatnej wodzie.

    Aleksander Sikora Wikimedia Commons CC BY-SA 3.0

    Mała mosiężna tabliczka przymocowana do muru, z napisem „13 lipca 1997 — poziom wody w czasie powodzi”, oznaczająca, jak wysoko sięgała woda.

    Na tabliczce widnieje napis 13 lipca 1997 · POZIOM WODY W CZASIE POWODZI. Jest przymocowana do budynku NOT przy ulicy Piłsudskiego, na wysokości, do której sięgnęła woda.

    Grzegorz W. Tężycki Wikimedia Commons CC BY-SA 4.0

  15. 2016

    Polska

    Europejska Stolica Kultury

    Wrocław był Europejską Stolicą Kultury 2016.

    Brązowa płyta osadzona w granitowym bruku, z napisem 2016 EUROPEJSKA STOLICA KULTURY obok płaskorzeźby twarzy.

    Jeden ze znaków ścieżki historii, szlaku płyt osadzonych w chodniku w różnych miejscach miasta. Ta upamiętnia rok 2016, w którym Wrocław był Europejską Stolicą Kultury.

    Panek Wikimedia Commons CC BY-SA 4.0

Sprawdzono 5 października 2026 Gdy relacje o tym samym wydarzeniu się różnią, ta strona to zaznacza, zamiast wybierać. Jedną z takich kwestii jest to, jaka część miasta została zniszczona w 1945 roku: krążące liczby są sprzeczne i żadna nie ma źródła, które ta strona akceptuje, więc nie podaje żadnej.